محمد بن هندوشاه نخجوانى
83
صحاح الفرس ( فارسى )
( رودكى « 1 » گفت : [ بيت ] مرد دينى رفت و آوردش كلند « 2 » * چون همى مهمان در من « 3 » خواست كند ) كلوند : بفتح كاف « 4 » مرسله باشد از جوز و انجير و مانند آن « 5 » . طيان گفت : بيت خواجهء ما براى « 6 » گنده پسر « 7 » * ( كرد از خايهء شتر كلوند ) « 8 » فصل گاف « 9 » گرد « 10 » : مبارز باشد . فردوسى گفت « 11 » : بيت بهومان چنين گفت سهراب گرد * كه انديشه از دل ببايد « 12 » سترد ( و هم او گفت [ بيت ] دو شير و دو جنگى دو گرد « 13 » دلير * كه داند كه پشت كه آيد « 14 » به زير ) فصل لام « 15 » لاند « 16 » : بمعنى جنبانيدن باشد « 17 » . طيان گفت : بيت با دفتر اشعار شدم دى بر خواجه « 18 » * من شعر همىخواندم اوريش « 19 » همى لاند « 20 » ( لوند : مردم كاهل و تنبل و هر جايى باشد . سوزنى گفت : [ بيت ] مطرب بزم تو باد آنكه « 21 » كند از فلك * زهره نشاط زمين « 22 » تا شود « 23 » او را لوند فصل ميم مستمند : نيازمند و محتاج باشد . سوزنى گفت : بيت اى بت بادام چشم پسته دهان قند لب * در خم عشق تو چيست چارهء من مستمند و ديگرى گفت : بيت چه چيزست اين كارگاه بلند * يكى شاد دل زو يكى مستمند ) « 24 » مىزد « 25 » : بفتح ميم و سكون ياء و فتح زاى معجم « 26 » مهمانخانه « 27 » و مجلس شراب باشد « 28 » . حكيم فرخى « 29 » گفت : بيت مريخ روز معركه شاها غلام تست * چون زهره روز مىزد تو پيشكار تو « 30 »
--> ( 1 ) - د : روذكى ( 2 ) - د : كنند ( 3 ) - د : همى كذر من ( متن از « لف 90 » ) ( 4 ) - ك : ندارد ( 5 ) - ط : خور / ك : جوز و انگور و انجير ( 6 ) - د : زبهر ( 7 ) - د : بسر ( 8 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده / ك : تمام مثال را ندارد ( 9 ) - ك : عنوان را ندارد ( 10 ) - ك : اين لغت را ندارد / د : كژد ( 11 ) - د : همى گفت ( 12 ) - د : نيايد ( 13 ) - د : كژد ( 14 ) - د : هم آيد ( متن از دهخدا در حاشيهء نسخه ) ( 15 ) - ك : عنوان را ندارد ( 16 ) - د : لند : ك : لند ( 17 ) - د : يعنى جنبانيد / ك : ( 18 ) - د : بر خواجه شدم دى ( 19 ) - د : رش ( در حاشيه ريش ) ( 20 ) - ط / ك : همى لند ( 21 ) - د : ابك ( 22 ) - د : ساط ( متن از دهخدا ) ( 23 ) - د : كند ( متن از دهخدا در حاشيهء نسخه ) ( 24 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است ( 25 ) - ط : كلوند / ك : مىزد ( بدون حركات ) ( 26 ) - ك : شرح حركات را ندارد / د : دو شرح دارد بدين ترتيب : * ( مىزد - بفتح ميم و سكون يا و فتح زاى معجم / مىزد - بفتح ميم و يا و سكون زاى معجم ) * ( 27 ) - ط / ك : مهم خانه ( 28 ) - د : و مجلس و شراب عشرت ( ظ : و مجلس شراب و عشرت ) باشد / ك : شرابست ( 29 ) - د : « حكيم » ندارد / « لف 99 » : خسروى ( 30 ) - ك : اين مثال را ندارد :